1 Corinthians 7

Now for the matters you wrote about: “It is good for a man not to have sexual relations with a woman.”

Nagsulat kamo nga basi kon maayo sa lalaki nga indi magpangasawa.

But since sexual immorality is occurring, each man should have sexual relations with his own wife, and each woman with her own husband.

Pero kon sa akon, tungod kay madamo ang nagahimo sang imoralidad, magpangasawa ukon magpamana na lang kamo agod malikawan ninyo ini.

The husband should fulfill his marital duty to his wife, and likewise the wife to her husband.

Kag ang bana dapat magtuman sang iya obligasyon sa iya asawa, kag ang asawa dapat man magtuman sang iya obligasyon sa iya bana.

The wife does not have authority over her own body but yields it to her husband. In the same way, the husband does not have authority over his own body but yields it to his wife.

Kay ang lawas sang asawa iya na sang bana, kag ang lawas sang bana iya na man sang asawa.

Do not deprive each other except perhaps by mutual consent and for a time, so that you may devote yourselves to prayer. Then come together again so that Satan will not tempt you because of your lack of self-control.

Gani indi ninyo pagdumilian ang inyo asawa ukon bana kon gusto niya nga himuon ang kinaandan nga ginahimo sang mag-asawa, luwas lang kon nagsugtanay kamo nga duha nga ini nga butang ipaiway lang anay, tungod nga gusto ninyo nga gamiton ang inyo oras sa pagpangamuyo. Pero pagkatapos sang inyo kasugtanan, balikan ninyo ang inyo kinaandan nga ginahimo bilang mag-asawa, kay basi kon sa ulihi indi na ninyo mapunggan ang inyo balatyagon, kag sulayon kamo ni Satanas.

I say this as a concession, not as a command.

Wala ako nagasugo sa inyo nga magpangasawa ukon magpamana kundi ginatugutan ko kamo sa luyag ninyo.

I wish that all of you were as I am. But each of you has your own gift from God; one has this gift, another has that.

Gusto ko kuntani nga ang tanan pareho sa akon nga wala sing asawa. Pero wala kita nagapalareho tungod kay nagkalain-lain nga hiyas ang ginhatag sa aton sang Dios.

Now to the unmarried^[a] and the widows I say: It is good for them to stay unmarried, as I do.

Kamo nga wala pa sing asawa ukon bana, kag pati ang mga balo nga babayi, mas maayo pa kon magpadayon kamo sa pagpangabuhi nga isahanon pareho sa akon.

But if they cannot control themselves, they should marry, for it is better to marry than to burn with passion.

Pero kon indi kamo makapugong sang inyo balatyagon, magpangasawa ukon magpamana na lang kamo. Kay maayo pa ina sang sa mag-antos kamo tungod sa inyo balatyagon nga daw indi mapunggan.

To the married I give this command (not I, but the Lord): A wife must not separate from her husband.

Sa mga mag-asawa, amo ini ang akon sugo nga ginhambal mismo sang Ginoo: ang asawa indi dapat magbulag sa iya bana, kag ang bana indi man magbulag sa iya asawa. Pero kon may asawa nga magbulag sa iya bana, dapat magpabilin siya nga wala sing bana, ukon indi gani magbalik na lang siya sa iya bana.

But if she does, she must remain unmarried or else be reconciled to her husband. And a husband must not divorce his wife.

To the rest I say this (I, not the Lord): If any brother has a wife who is not a believer and she is willing to live with him, he must not divorce her.

Kon parte sa iban, amo ini ang gusto ko isiling (ini sa akon lang, wala sing may ginhambal ang Ginoo parte sini): kon ang tumuluo may asawa nga indi tumuluo pero gusto gihapon nga magpuyo sa iya, indi niya dapat pagbulagan.

And if a woman has a husband who is not a believer and he is willing to live with her, she must not divorce him.

Kag kon ang tumuluo may bana nga indi tumuluo pero gusto gihapon nga magpuyo sa iya, indi man niya dapat pagbulagan.

For the unbelieving husband has been sanctified through his wife, and the unbelieving wife has been sanctified through her believing husband. Otherwise your children would be unclean, but as it is, they are holy.

Kay ang indi tumuluo nga bana ginabaton sang Dios tungod sang tumuluo nga asawa, kag ang indi tumuluo nga asawa ginabaton man sang Dios tungod sang tumuluo nga bana. Kay kon indi amo sini, pati ang ila mga bata wala man ginabaton sang Dios. Pero ang matuod, ginabaton sila sang Dios.

But if the unbeliever leaves, let it be so. The brother or the sister is not bound in such circumstances; God has called us to live in peace.

Pero kon gusto sang indi tumuluo nga magbulag, tuguti. Hilway ka nga magbulag sa iya, kay gintawag kita sang Dios sa malinong nga pagkabuhi.

How do you know, wife, whether you will save your husband? Or, how do you know, husband, whether you will save your wife?

Concerning Change of Status

Total, bisan punggan mo ang imo asawa ukon bana nga indi magbulag sa imo, indi mo gid man masiguro nga maluwas mo siya.

Magkabuhi Kamo suno sa Pagtawag sang Dios sa Inyo

Nevertheless, each person should live as a believer in whatever situation the Lord has assigned to them, just as God has called them. This is the rule I lay down in all the churches.

Ang kada isa dapat magkabuhi suno sa kahimtangan nga ginhatag sang Ginoo sa iya. Dapat magpabilin siya sa iya kahimtangan sang siya gintawag sang Dios nga magtuo. Amo ini ang pagsulundan nga akon ginatudlo sa tanan nga iglesya.

Was a man already circumcised when he was called? He should not become uncircumcised. Was a man uncircumcised when he was called? He should not be circumcised.

Halimbawa, kon may lalaki nga natuli na sang wala pa siya gintawag sang Dios, indi na niya paghimulatan nga ilisan pa niya ang iya kahimtangan. Kag kon may ara man nga wala natuli sang wala pa siya gintawag, indi na kinahanglan nga magpatuli pa siya.

Circumcision is nothing and uncircumcision is nothing. Keeping God’s commands is what counts.

Kay indi importante kon natuli ang tawo ukon wala. Ang importante amo ang pagtuman sang mga sugo sang Dios.

Each person should remain in the situation they were in when God called them.

Gani magpadayon ang kada isa suno sa iya kahimtangan sang siya gintawag sang Dios.

Were you a slave when you were called? Don’t let it trouble you—although if you can gain your freedom, do so.

Kon ikaw isa ka ulipon sang gintawag ka sang Dios, indi bali. Pero kon may kahigayunan nga makahilway ka sa pagkaulipon, himusli ina nga kahigayunan.

For the one who was a slave when called to faith in the Lord is the Lord’s freed person; similarly, the one who was free when called is Christ’s slave.

Kay ang tawo nga ulipon sang gintawag siya nga mangin ara sa Ginoo, karon hilway na sa panulok sang Ginoo. Kag ang tawo nga indi ulipon sang siya gintawag, karon ulipon na ni Cristo.

You were bought at a price; do not become slaves of human beings.

Mahal ang pagbakal sang Dios sa aton, gani indi kita basta-basta nga magpaulipon lang sa mga tawo.

Brothers and sisters, each person, as responsible to God, should remain in the situation they were in when God called them.

Concerning the Unmarried

Gani mga utod kay Cristo, magpabilin ang kada isa sa inyo sa Dios suno sa iya kahimtangan sang gintawag siya nga magtuo.

Ang Parte sa mga Wala sing Asawa ukon Bana kag sa mga Balo nga Babayi

Now about virgins: I have no command from the Lord, but I give a judgment as one who by the Lord’s mercy is trustworthy.

Kon parte sa mga wala sing asawa ukon bana, wala ako sing sugo halin sa Ginoo. Pero bilang tawo nga masaligan tungod sa kaluoy sang Dios, ari ang akon opinyon.

Because of the present crisis, I think that it is good for a man to remain as he is.

Tungod sang mga kabudlayan subong, mas maayo pa kon magpadayon na lang kita sa aton kahimtangan.

Are you pledged to a woman? Do not seek to be released. Are you free from such a commitment? Do not look for a wife.

Gani kon may asawa ka na, indi siya pagbulagi. Kag kon wala ka pa asawa, indi ka na lang magpangasawa.

But if you do marry, you have not sinned; and if a virgin marries, she has not sinned. But those who marry will face many troubles in this life, and I want to spare you this.

Pero kon magpangasawa ka gid man, indi ina sala. Kag kon magpamana ang dalaga indi man ina sala. Nagasiling ako nga indi na lang kamo kuntani magpangita sang inyo asawa ukon bana tungod nga gusto ko nga makalikaw kamo sa mga kabudlayan sang kabuhi sang may asawa ukon bana.

What I mean, brothers and sisters, is that the time is short. From now on those who have wives should live as if they do not;

Ang buot ko silingon mga utod, malip-ot na lang ang tiyempo nga nabilin. Gani tungod nga ang tanan nga butang sa sini nga kalibutan madula, halin subong, ang mga may asawa dapat magkabuhi nga daw wala sing asawa. Ang mga nagapangasubo dapat magkabuhi nga daw wala nagapangasubo, kag ang mga nagakalipay magkabuhi nga daw wala nagakalipay. Ang mga nagapamakal dapat indi magsalig nga magapabilin sa ila ang ila mga ginbakal. Kag ang mga nagagamit sang mga pagkabutang sang kalibutan dapat indi mawili sa sina nga mga butang.

those who mourn, as if they did not; those who are happy, as if they were not; those who buy something, as if it were not theirs to keep;

those who use the things of the world, as if not engrossed in them. For this world in its present form is passing away.

I would like you to be free from concern. An unmarried man is concerned about the Lord’s affairs—how he can please the Lord.

Gusto ko kuntani nga mahilway kamo sa mga palaligban diri sa kalibutan. Ang wala sing asawa wala sing iban nga ginapanumdom kundi ang hilikuton sang Ginoo kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya.

But a married man is concerned about the affairs of this world—how he can please his wife—

Pero ang lalaki nga may asawa nagapanumdom pati sa mga butang diri sa kalibutan kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya asawa.

and his interests are divided. An unmarried woman or virgin is concerned about the Lord’s affairs: Her aim is to be devoted to the Lord in both body and spirit. But a married woman is concerned about the affairs of this world—how she can please her husband.

Amo ina nga natunga permi ang iya hunahuna. Kag amo man ang mga babayi. Ang babayi nga wala sing bana wala sing iban nga ginapanumdom kundi ang pag-alagad sa Ginoo, kag gusto niya nga ihalad ang iya bug-os nga kabuhi sa pag-alagad sa iya. Pero ang babayi nga may bana nagapanumdom pati sa mga butang diri sa kalibutan kag kon paano siya makahatag sing kalipay sa iya bana.

I am saying this for your own good, not to restrict you, but that you may live in a right way in undivided devotion to the Lord.

Ginasugid ko ini para sa inyo kaayuhan. Wala ko kamo ginadilian nga magpangasawa ukon magpamana, kundi gusto ko lang nga mahapos kag wala sing sablag ang inyo pag-alagad sa Ginoo.

If anyone is worried that he might not be acting honorably toward the virgin he is engaged to, and if his passions are too strong^[b] and he feels he ought to marry, he should do as he wants. He is not sinning. They should get married.

Karon, parte sa mga naganobyohanay: kon sa hunahuna sang lalaki indi husto ang iya panggawi sa iya nobya, kag indi na siya makapugong sang iya balatyagon, kag sa iya hunahuna dapat nga magpakasal na sila, maayo pa nga magpakasal na lang sila. Indi ina sala.

But the man who has settled the matter in his own mind, who is under no compulsion but has control over his own will, and who has made up his mind not to marry the virgin—this man also does the right thing.

Pero kon desidido ang isa ka lalaki nga indi na niya pagpangasaw-on ang iya nobya, kag para sa iya indi kinahanglan nga magpangasawa, kay mapunggan niya ang iya kaugalingon, maayo ang iya ginahimo.

So then, he who marries the virgin does right, but he who does not marry her does better.^[c]

Gani maayo ang ginahimo sang nagapangasawa sa iya nobya; pero mas maayo pa gid ang indi magpangasawa.

A woman is bound to her husband as long as he lives. But if her husband dies, she is free to marry anyone she wishes, but he must belong to the Lord.

Ang babayi nahigot sa iya bana samtang buhi pa ang iya bana. Ugaling kon patay na ang iya bana puwede na siya makapamana liwat. Pero kinahanglan tumuluo ang pilion niya.

In my judgment, she is happier if she stays as she is—and I think that I too have the Spirit of God.

Kon sa akon lang, mas malipayon siya kon indi na siya magpamana. Ini opinyon ko lang, pero nagapati ako nga ang Espiritu sang Dios nga ari sa akon amo ang nagtudlo sini sa akon.